در شرایطی که بازارهای مالی ایران تحت تأثیر تحولات سیاسی و نوسانات مکرر مذاکرات هستهای قرار دارند، بازار آهنآلات نیز با واکنشهایی ناپایدار همراه شده است. این بازار، بهرغم ماهیت صنعتی و پیوند با پروژههای عمرانی، در دورههایی از بیثباتی سیاسی، دچار رفتارهای هیجانی نیز میشود.
بازار تیرآهن بهعنوان یکی از شاخصهای بنیادین این صنعت، تصویری از وضعیت کلی ارائه میدهد. کاهش قیمت تیرآهن در روزهای پایانی هفته گذشته، که بهدلیل ابهام در چشمانداز سیاسی و اقتصادی کشور رخ داد، از شکنندگی تعادل میان عرضه و تقاضا حکایت دارد. فروشندگان با هدف نقدشوندگی بیشتر و کاهش ریسکهای آتی، نرخها را پایین آوردند، درحالیکه خریداران نیز بهدلیل فضای انتظاری، از خرید هیجانی پرهیز کردند.
نوسان قیمت تیرآهن در شرکتهایی مانند ذوبآهن اصفهان و اطلس نیز نشان میدهد که چگونه فضای روانی و سیگنالهای سیاسی بر یک کالای صنعتی اثرگذار است. این وضعیت اهمیت پایداری اقتصادی و سیاسی را برای صنایع زیرساختی برجسته میکند.
مقایسه قیمت تیرآهن در سه شاخص اصلی
در بازه زمانی 1 تا 17 اردیبهشت 1404، قیمت تیرآهن سایز ۱۴ ذوبآهن اصفهان در سه نقطه: درب کارخانه، بازار تهران و بازار اصفهان بررسی شده است.
- درب کارخانه: از ۳۶,۳۶۳ تومان به ۳۴,۵۴۵ تومان کاهش یافت و سپس به ۳۵,۴۵۴ تومان بازگشت. این نوسان میتواند نتیجه کاهش نرخ ارز، افت تقاضای مقطعی یا سیاستهای تشویقی تولیدکننده باشد.
- بازار تهران: قیمت از ۵,۱۸۱,۸۱۸ تومان به ۴,۸۶۳,۶۳۶ تومان کاهش یافت. این کاهش تدریجی نشاندهنده مقاومت نسبی بازار در برابر افت قیمت است.
- بازار اصفهان: قیمت از ۵,۴۵۴,۵۴۵ تومان با نوسانی محدود به همان سطح اولیه بازگشت. ثبات این بازار احتمالاً به تعادل بهتر میان عرضه و تقاضا در این منطقه مربوط میشود.
دلایل نوسانات جزئی در بازار تیرآهن
بازار تیرآهن با وجود نوسانات نهچندان شدید، تحت تأثیر چند عامل مهم بوده است:
- کاهش نرخ ارز: افت تدریجی قیمت دلار به محدوده ۸۰ هزار تومان، منجر به عقبنشینی بخشی از تقاضای بازار شد.
- رکود ساختوساز: نبود پروژههای فعال عمرانی باعث کاهش تقاضای مصرفی و فشار مضاعف بر قیمتها شده است.
- رقابت میان فروشندگان: کارخانهها و انبارداران برای جلوگیری از انباشت موجودی، ناگزیر به ارائه تخفیفهای مقطعی شدهاند.
بررسی معاملات کارخانهها
در 20 روز ابتدایی اردیبهشت، حدود 66 هزار و 625 تن تیرآهن از سوی 8 شرکت تولیدکننده عرضه شد، اما تنها 22 درصد آن به فروش رفت. در این میان، کارخانه ذوبآهن اصفهان با فروش ۱۳,۲۹۴ تن از ۱۳,۷۵۴ تن عرضهشده، موفقترین عملکرد را ثبت کرد.
کارخانههایی که توانستند فروش موفقی ثبت کنند، عمدتاً با تطبیق قیمتگذاری و شرایط فروش با واقعیت بازار، توانستهاند مشتری جذب کنند. سایر شرکتها بهدلیل انعطافناپذیری در قیمت یا عرضه نامتناسب، در فروش ناکام ماندند.
رفتار بازیگران بازار
- خریداران: با احتیاط و انتظار برای ثبات بیشتر، از خریدهای عمده پرهیز کردهاند.
- فروشندگان: گرچه نیاز به نقدینگی دارند، اما حاضر به کاهشهای شدید قیمتی نیستند. این موضوع، در مورد شرکتهایی که عرضه بدون فروش داشتهاند، آشکار است.
پیشبینی سناریوهای آتی بازار تیرآهن
- ثبات نسبی: اگر وضعیت فعلی ادامه یابد، بازار با نوسانات محدود باقی خواهد ماند.
- کاهش قیمت بیشتر: در صورت افت دوباره نرخ ارز یا کاهش بیشتر ساختوساز، قیمتها کاهش خواهد یافت.
- افزایش مقطعی قیمت: بازگشت نسبی تقاضا یا جهش نرخ ارز میتواند افزایش موقتی قیمتها را رقم بزند.
نتیجهگیری
در بازار فعلی، تنها شرکتهایی که سیاستهای فروش منعطف و واقعبینانه دارند، میتوانند سهم خود را حفظ کنند. در غیر این صورت، موجودی انبارها افزایش یافته و فشار مضاعفی بر قیمتها وارد خواهد شد. احیای پروژههای عمرانی میتواند تنها راهحل پایدار برای بهبود تقاضا در این بازار باشد.
